Historia - w trakcie uzupełniania...

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Zabrzu przynależy do Diecezji Katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.


Początki luteranizmu na terenie Zabrza

Już w  pierwszej połowie XVI wieku idee Reformacji pomyślnie rozprzestrzeniały się na terenie współczesnego Zabrza. Jednak rozwój ewangelicyzmu został zahamowany przez trwającą w latach 1618–1648 Wojnę trzydziestoletnią, a następnie przez kontrreformację.
Wówczas Luteranie utracili wszystkie kościoły (Mikulczycach, Biskupicach i Kończycach), a według spisu statystycznego z 1724 r. na terenie współczesnego Zabrza i w okolicznych miejscowościach ewangelików w zasadzie nie nie było.


"Nowe początki"

Do powrotu ewangelików na tereny dzisiejszego Zabrza doszło w związku z rozwojem tutejszego przemysłu.
Przełomowym momentem było założenie w 1791 r. Kopalni „Królowa Luiza”.
Znaczna część osadników przybyłych tu do pracy, w szczególności stanowiących kadrę urzędniczą, była ewangelikami. Wierni początkowo należeli formalnie do parafii ewangelickiej w Tarnowskich Górach.  Co ciekawe, za czynności duszpasterskie (chrzty, pogrzeby, śluby) dalej odpowiadali rzymskokatoliccy duchowni z parafii św. Andrzeja. Później były one odnotowywane w tarnogórskich księgach parafialnych, co było możliwe dzięki przyjaznym stosunkom panującym pomiędzy proboszczem katolickim a ewangelickim.
W Zabrzu raz w miesiącu, nabożeństwa prowadzone były przez duchownego z Tarnowskich Gór i odbywały się początkowo w budynku starej cechowni, udostępnionej parafii na cele religijnego kultu.

W 1809 r., erygowano ewangelicką parafię w Gliwicach i w 1810 r. zaproponowano wiernym z Zabrza włączenie się w jej struktury. Dokonano tego jednak dopiero w 1830 r.

Kiedy w 1846 r. została oddana do użytku Górnośląska Kolej Żelazna, połączono Zabrze z  pozostałą częścią Prus. To przyczyniło się do zwiększenia wydobycia węgla kamiennego oraz produkcji przemysłowej, co doprowadziło do wzrostu liczby ludności i rozwoju wspólnoty ewangelickiej, którą stanowiła w tym czasie około 500 osób.
Z uwagi na powiększającą się liczbę wiernych, w 1854 w pobliżu starej cechowni wykorzystywanej jako dom modlitwy, otwarta została szkoła ewangelicka.

Kiedy brakowało ewangelikom własnego cmentarza, pochówki zabrzańskich luteran odbywały się na cmentarzach rzymskokatolickim.

W pewnym momencie (1867 r.) proboszcz katolicki odmówił ewangelikom prawa do pochówków na tej nekropolii, ponieważ brakowało już miejsca. Ta decyzja, pociągnęła za sobą kolejną. Ewangelicy  podjęli decyzję o założeniu własnego cmentarza. Dzięki wsparciu hrabiego Henckela von Donnersmarcka, cmentarz ewangelicki w Zabrzu został poświęcony w 1868 roku.


Droga do spełnienia marzenia o własnej parafii

Wobec utraty prawa do prowadzenia nabożeństw przez gliwicką parafię w Zabrzu w 1870 r.,  w domu modlitwy urządzonym w budynku starej cechowni, podjęto nowe zintensyfikowane starania, mające doprowadzić do stworzenia miejscowej niezależnej parafii.
Niezwykle cenne stało wsparcie finansowe udzielone przez parafię w Gliwicach oraz ze środków z darowizn zewnętrznych.

Kiedy w 1872 r. oddano do użytku nowy budynek szkoły ewangelickiej, rozpoczęto także budowę kościoła.

1 czerwca 1873 r. została utworzona samodzielna parafia ewangelicka w Zabrzu, w skład której oprócz samego Zabrza weszły także miejscowości: Dorota, Maciejów, Małe Zabrze, Mikulczyce, Sośnica, Zaborze, Biskupice. To właśnie w Biskupicach  funkcjonowała oddana do użytku w 1870 szkoła ewangelicka, w której urządzona została również kaplica, która należała w tamtym czasie do  parafii w Bytomiu.

W sierpniu 1874 została ukończona budowa kościoła Pokoju, który został poświęcony 25 października 1874 roku.
Podczas uroczystego poświęcenia kościoła, wprowadzono w służbę pierwszego zabrzańskiego proboszcza, którym został ks. Gustaw Adolf Kuhn, pracujący na tym terenie 1872 r., jako wikariusz.
W 1879 oddany do użytku budynek plebanii.


Dalsza część historii, pojawi się wkrótce.